ویژگی های نوجوان و درک دنیای او

نوجوانی «بحران» نیست، «فصلِ شکوفایی» است! 🌱

رفتارهای خاصِ نوجوانی، نه آسیب است و نه یک چالشِ بی‌پایان؛ بلکه درست مثلِ دندان‌درآوردنِ نوزاد، نشانه و ضرورتِ «رشد» است.

یادتان هست وقتی خودتان نوجوان بودید؟ همین تجربه‌ها، همین هیجان‌ها و همین دغدغه‌ها را داشتید. این ویژگی‌ها، همان مواد اولیه‌ای هستند که از کودکِ شما، یک «شخصیتِ مستقل» می‌سازند.

مگر اینکه نوجوان در یک ویژگی از حد تعادل خارج شده و به صورت افراطی آن ویژگی را بروز دهد. در این‌حالت می‌شود به چشم یک آسیب به آن نگاه کرد. در غیر این صورت، همه این‌ ویژگی‌ها کاملاً طبیعی و بخشی از مسیرِ پرشورِ نوجوانی‌ست.

وقتی دنیای نوجوان را «بفهمیم» و بدانیم چه طوفانی در درونش برپاست، به جای مچ‌گیری، دستش را می‌گیریم و تعامل‌مان به جای تنش، به «دوستی» تبدیل می‌شود.

بلوغ

سفری که کودک را از دنیای کودکی به سمت نوجوانی و سپس بزرگسالی می‌برد.

استقلال‌طلبی

نوجوان کم‌کم می‌خواهد از وابستگی کودکانه به والدین فاصله بگیرد .

هویــــت یابی

نوجوان از خود می‌پرسد: «من کی هستم؟»، «ارزش‌های من چیه؟»، «آینده چه کاره‌ام؟»

هیجان‌طلبی و خطرپذیری

نوجوان به تجربه‌های تازه، پرشور، متفاوت و گاهی پرخطر علاقه پیدا می‌کند.

بی ثباتی عاطفی و هیجانی

گاهی پرانرژی و اجتماعی و کمی بعد بی‌حوصله، ساکت یا گوشه‌گیر می‌شود.

تماشاچی خیالی

نوجوان تصور می‌کند روی یک سنِ بزرگ ایستاده و تمامِ دنیا در حال تماشای او هستند.

پندار افسانه‌ای​

نوجوان خودش را تا حدی خاص، متفاوت، استثنایی و گاهی آسیب‌ناپذیر می‌بیند.

خودمحوری

دنیا را از دریچه درک خودش می‌بیند و نمی‌تواند تصور کند که دیگران چگونه می‌بینند.

حساسیت نسبت به بدن

تغییرات گسترده جسمی نوجوان را نسبت به ویژگی‌های جسمی حساس می‌کند.

تمایل به دیده شدن و متفاوت بودن​

تلاش می‌کند ویژگی‌ها، توانایی‌ها و علایقش را پیدا و به دیگران نشان دهد.

انتقاد از صاحبان قدرت و آرمان‌گرایی

نوجوان افراد صاحب قدرت، مانند والدین، معلمان و مدیران را نقد می‌کند.

تمایل به بحث و مجادله

از اینکه توانایی ذهنی‌اش را در مباحث پیچیده به کار بگیرد، لذت می‌برد.

پس زدن والدین و گرایش به دوستان

نیاز به رابطه با همسالان پررنگ‌تر می‌شود. و نظر آن‌ها برایش مهم‌تر می‌شود.

ویژگی‌های خاص نوجوان امروزی

رمزگشاییِ دنیایِ پیچیده اما دوست‌داشتنیِ نسلِ امروز

نسلِ جدید، قواعدِ تازه؛ چطور ویژگی‌های این نسل را به فرصتی برای رشد تبدیل کنیم؟

هر نوجوانی ویژگی‌های خاص دوران نوجوانی را دارد؛ اما نوجوان امروز در دنیایی متفاوت از نسل‌های قبل رشد می‌کند. سرعت فناوری، دسترسی گسترده به اطلاعات و تغییرات سریع فرهنگی و اجتماعی، نگاه و تجربه او از جهان را تغییر داده است. برای شناخت بهتر نوجوان امروز، باید علاوه بر ویژگی‌های عمومی نوجوانی، تفاوت‌های نسلی و اثر دنیای جدید بر او را هم بشناسیم تا بتوانیم تعامل سازنده‌تری با نوجوان داشته باشیم.

در همین زمینه از امام علی علیه‌السلام نقل شده است: «فرزندان خود را به آداب زمانه خود مجبور نکنید، زیرا آنان برای زمانی غیر از زمان شما آفریده شده‌اند.» این نگاه تربیتی به ما یادآوری می‌کند که والد و مربی نباید تجربه زیسته خود را بی‌کم‌وکاست به نسل بعد تحمیل کند. تربیت مؤثر یعنی فهم زمانه نوجوان، شناخت زبان او و انتقال ارزش‌ها با روشی که برای او قابل فهم و قابل پذیرش باشد.

چالش اصلی از جایی شروع می‌شود که والد یا مربی، بدون توجه به تغییرات زمانه، می‌خواهد نوجوان امروز را دقیقاً با قالب‌های رفتاری گذشته تربیت کند. در این حالت، نوجوان احساس می‌کند فهمیده نمی‌شود و والد هم احساس می‌کند فرزندش از او فاصله گرفته است. البته پذیرش تفاوت نسلی به معنای رها کردن ارزش‌های اصیل اخلاقی و دینی نیست. ارزش‌هایی مانند احترام، صداقت، مسئولیت‌پذیری، حیا، محبت و عدالت، اصولی ثابت و مهم‌اند. آنچه تغییر می‌کند، شیوه بیان، روش تربیت، سبک گفت‌وگو و برخی هنجارهای عرفی و فرهنگی است.

استدلال‌طلب‌تر و پرسشگرتر

نسل امروز حرف بدون دلیل را نمی‌پذیرد؛ همه‌چیز باید برایش قابل‌فهم باشد.

اطلاعات وسیع اما سطحی

چه چیزی را باور کنیم و محتوای قابل اعتماد را چگونه تشخصی دهیم ؟

ادبیات گفتاری و اصطلاحات خاص

چه چیزی را باور کنیم و محتوای قابل اعتماد را چگونه تشخصی دهیم ؟

دغدغه‌ها، علائق و سلیقه‌های متفاوت

چه چیزی را باور کنیم و محتوای قابل اعتماد را چگونه تشخصی دهیم ؟

احساسات و هیجانات خروشان

چه چیزی را باور کنیم و محتوای قابل اعتماد را چگونه تشخصی دهیم ؟