تمایل به دیده شدن و متفاوت بودن (ویژگی‌ نوجوان)

امیر چند ساعت است در اتاقش مشغول است. چند مدل لباس را امتحان کرده، جای وسایل روی میز را عوض کرده و چند بار عکس پروفایلش را تغییر داده است. بعد گوشی‌اش را روی سه‌پایه می‌گذارد و کلیپی را که برای صفحه‌اش ساخته، چند بار ضبط می‌کند تا بالاخره از آن راضی شود. مادرش که از پشت در اتاق را می‌بیند، می‌گوید:
«باز شروع کردی به این کارها؟ چرا این‌قدر دوست داری خودتو نشون بدی؟»
امیر چیزی نمی‌گوید. برای او فقط لباس یا عکس و کلیپ مهم نیست؛ دلش می‌خواهد دیگران چیزی را در او ببینند که فقط متعلق به خودش باشد. می‌خواهد احساس کند متفاوت است، توانایی خاصی دارد و در میان همسالانش به چشم می‌آید.

مسئولیت‌پذیری و مشارکت در امور خانواده، مدرسه یا فعالیت‌های اجتماعی می‌تواند احساس اهمیت و اثرگذاری را در نوجوان تقویت کند.

هر نوجوانی نیاز دارد در زمینه‌ای بدرخشد. حمایت والدین از استعدادها می‌تواند نیاز به دیده شدن را در مسیری سالم هدایت کند.

اجازه دهید نوجوان در برخی تصمیم‌های مربوط به خودش نقش داشته باشد؛ مانند انتخاب بخشی از پوشش، فعالیت‌های فوق برنامه یا چیدمان وسایل شخصی.

بسیاری از نوجوانان زمانی به دنبال جلب توجه افراطی می‌روند که احساس می‌کنند در خانواده دیده نمی‌شوند. نقاط قوت، پیشرفت‌ها و تلاش‌های او را به رسمیت بشناسید.

به نوجوان کمک کنید در یک یا چند حوزه مانند ورزش، هنر، فعالیت‌های فرهنگی، مهارت‌های علمی یا مسئولیت‌های اجتماعی توانمند شود و از این مسیر احساس خاص بودن را تجربه کند.

جمله‌هایی مانند «فکر کردی خیلی خاصی؟»، «باز می‌خوای جلب توجه کنی؟» یا «این اداها چیه؟» می‌تواند احساس ارزشمندی او را تضعیف کند.

مقایسه مداوم با خواهر، برادر، دوستان یا همکلاسی‌ها باعث می‌شود نوجوان برای اثبات خود به رقابت ناسالم یا رفتارهای نمایشی روی بیاورد.

اگر نوجوان در خانواده احساس دیده شدن نکند، ممکن است این نیاز را در جمع دوستان، فضای مجازی یا حتی رفتارهای پرخطر جست‌وجو کند.

اگر همه توجه والدین بر زیبایی، لباس، چهره یا محبوبیت متمرکز باشد، نوجوان نیز ارزش خود را فقط در همین موارد خواهد دید.

مقداری تمایل به متفاوت بودن، بخشی طبیعی از فرایند هویت‌یابی نوجوان است و همیشه به معنای مخالفت یا نافرمانی نیست.

گاهی نوجوان متوجه می‌شود که با حاشیه‌سازی، دعوا، بی‌انضباطی یا رفتارهای افراطی بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. والدین باید مراقب باشند ناخواسته این رفتارها را تقویت نکنند.

جمع‌بندی

تمایل به دیده شدن و متفاوت بودن، بخشی طبیعی از فرایند هویت‌یابی نوجوان است. نوجوان می‌خواهد احساس کند فردی ارزشمند، خاص و دارای جایگاه است. اگر خانواده این نیاز را از مسیرهای سالمی مانند کشف استعدادها، مسئولیت‌پذیری، موفقیت و رشد فردی پاسخ دهد، این ویژگی می‌تواند به افزایش اعتمادبه‌نفس و شکوفایی توانایی‌های نوجوان منجر شود. اما اگر این نیاز نادیده گرفته شود، نوجوان ممکن است برای دیده شدن به سمت تفاوت‌های منفی، رفتارهای نمایشی یا فعالیت‌های پرخطر کشیده شود. والد آگاه تلاش می‌کند نیاز نوجوان به دیده شدن را ببیند و آن را به فرصتی برای رشد و شکل‌گیری هویتی سالم تبدیل کند.