تمایل به بحث و مجادله (ویژگی‌ نوجوان)

مادر به مریم می‌گوید: «بهتره امشب زودتر بخوابی، فردا امتحان داری.»
مریم بلافاصله جواب می‌دهد: «ولی خوابیدن زودتر همیشه باعث موفقیت نمی‌شه. بعضیا شب‌ها بهتر درس می‌خونن. اصلاً از کجا معلوم روش شما درست‌تر باشه؟»
پدر که از طولانی شدن بحث خسته شده، می‌گوید: «باز شروع کردی؟ هر چیزی رو تبدیل به بحث می‌کنی!»
مریم جواب می‌دهد: «من فقط دارم دلیل میارم. مگه حرف زدن بده؟»

تمایل نوجوان به مجادله همیشه نشانه لجبازی نیست. او در حال تمرین فکر کردن، استدلال آوردن و دفاع از نظر خود است. اگر این ویژگی درست هدایت شود، می‌تواند به رشد ذهنی و قدرت تحلیل او کمک کند.

گاهی به جای قطع سریع بحث، به او فرصت دهید نظرش را کامل بگوید. جمله‌ای مثل «می‌خوام اول استدلالت رو کامل بشنوم» به نوجوان نشان می‌دهد فکر او برای شما ارزش دارد.

به نوجوان یاد بدهید هر بحثی باید حد و قاعده داشته باشد. مثلاً بگویید: «ده دقیقه درباره‌اش حرف می‌زنیم، بدون قطع کردن حرف همدیگه، بعد تصمیم نهایی رو می‌گیریم.»

به او بگویید گفت‌وگو یعنی دو طرف می‌خواهند بهتر بفهمند، اما جدل یعنی هر کس فقط می‌خواهد برنده شود. نوجوان باید یاد بگیرد هدف از بحث همیشه شکست دادن طرف مقابل نیست.

به جای ورود به جنگ کلامی، سؤال بپرسید: «دلیل اصلی حرفت چیه؟»، «چه شاهدی برای حرفت داری؟»، «ممکنه طرف مقابل هم بخشی از حق رو داشته باشه؟» این سؤال‌ها بحث را منطقی‌تر می‌کند.

همه زمان‌ها برای بحث مناسب نیستند. اگر خسته، عصبانی یا عجله دارید، بهتر است بگویید: «الان وقت خوبی برای بحث نیست. امشب با آرامش درباره‌اش حرف می‌زنیم.»

بعد از گفت‌وگو بپرسید: «پس جمع‌بندی حرفت چیه؟» یا «الان به چه نتیجه‌ای رسیدیم؟» این کار به نوجوان یاد می‌دهد بحث فقط ادامه دادن حرف‌ها نیست؛ باید به فهم، تصمیم یا نتیجه برسد.

گاهی لازم است جلوی جدل گرفته شود، اما اگر همیشه با این جمله پاسخ دهید، نوجوان احساس می‌کند حق پرسیدن و فکر کردن ندارد.

اگر هدف شما فقط ساکت کردن نوجوان و هدف او فقط شکست دادن شما باشد، گفت‌وگو به جنگ قدرت تبدیل می‌شود. در این حالت حتی اگر بحث تمام شود، رابطه آسیب می‌بیند.

جمله‌هایی مثل «خیلی فیلسوف شدی»، «باز شروع کردی به حرف‌های قلمبه‌سلمبه» یا «فکر کردی همه چیز رو می‌دونی؟» باعث می‌شود نوجوان یا تندتر شود یا دیگر حرف‌های جدی‌اش را با شما مطرح نکند.

استدلال نوجوان ممکن است خام، ناقص یا احساسی باشد. او هنوز در حال تمرین فکر کردن است. به جای تمسخر، کمک کنید استدلالش را دقیق‌تر و منصفانه‌تر کند.

وقتی نوجوان یا والدین عصبانی هستند، بحث معمولاً به نتیجه خوب نمی‌رسد. در چنین موقعیتی بهتر است گفت‌وگو متوقف شود و به زمان آرام‌تری منتقل شود.

گاهی لازم نیست نوجوان همان لحظه قانع شود. همین که یاد بگیرد استدلال بشنود، فکر کند و محترمانه مخالفت کند، خودش بخشی از رشد اوست.

جمع‌بندی

تمایل به مجادله در نوجوانی اگرچه می‌تواند خسته‌کننده باشد، اما نشانه فعال شدن ذهن، علاقه به استدلال و تلاش برای فهم مسائل زندگی است. والد آگاه به جای خاموش کردن این میل، برای آن فرصت و چارچوب ایجاد می‌کند؛ به نوجوان اجازه می‌دهد فکرش را بیان کند، اما همزمان به او می‌آموزد گفت‌وگو باید همراه با احترام، شنیدن، انصاف و توانایی توقف باشد.