دنبال کردن چهره و نور(ویژگی ۰ تا ۲ سال)
2دقیقه
آنچه در این مقاله می‌خوانید [پنهان‌سازی]
صورت شما؛ جذاب‌ترین اسباب‌بازی دنیا
در هفته‌های اول، حس بینایی هنوز کامل نیست؛ اما نوزاد چهره انسان و نورهای ملایم را تشخیص می‌دهد و با چشم‌هایش دنبال می‌کند. همین دنبال کردن، یکی از مهم‌ترین تمرین‌های مغز برای رشد بینایی، توجه و ارتباط اجتماعی است.
شیرخواران ترجیح می‌دهند به چهره انسان نگاه کنند تا به اشیای بی‌جان. این ترجیح حتی در نوزادان پنج روزه نیز دیده می‌شود. در حدود یک ماهگی نیز بیشتر نوزادان می‌توانند چهره مادر خود را از چهره غریبه‌ها تشخیص دهند و حتی در شرایطی خاص، شیرخواران قادرند چهره مادرشان را مدت کوتاهی پس از تولد نیز بازشناسی کنند.
نوزادان فقط شیفته چهره انسان نیستند؛ بلکه عاشق چیزهایی هستند که برای مغزشان هیجان‌انگیز است؛ مانند:
- خط‌های منحنی
- تضادهای پررنگ
- لبه‌های واضح
- حرکت‌های آرام
- الگوهای پیچیده
جالب اینجاست که تقریباً همه این ویژگی‌ها در چهره شما وجود دارد. در هفته‌های اول، نگاه نوزاد بیشتر روی خط بیرونی صورت می‌چرخد؛ اما تا حدود دوماهگی، چشم‌ها، بینی و دهان به جذاب‌ترین بخش صورت برای او تبدیل می‌شوند.
وقتی صورتت را روبه‌روی او می‌گیری…
اگر صورتت را مقابل نوزاد بگیری، معمولاً این واکنش‌ها را مشاهده می‌کنی:
- چشم‌هایش را به سمت صورتت حرکت می‌دهد.
- چند لحظه روی چهره‌ات تمرکز می‌کند.
- حرکت صورتت را هرچند کوتاه باشد، با نگاهش دنبال می‌کند.
هر بار که با نگاهش تو را دنبال می‌کند، مسیرهای عصبی مربوط به دیدن، توجه کردن و ارتباط گرفتن در مغزش تقویت می‌شوند.
برای تقویت بینایی نوزاد، این توصیه‌ها را به‌کار بگیرید
۱. صورتتان را نزدیک او بگیرید.
صورت خود را در فاصله حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متری نوزاد قرار دهید تا بتواند آن را به‌خوبی ببیند و دنبال کند.
۲. آرام سرتان را حرکت دهید.
سرتان را به‌آرامی به چپ و راست حرکت دهید تا نوزاد با نگاهش شما را دنبال کند.
۳. لبخند بزنید و با او صحبت کنید.
حرف زدن، لبخند زدن و تغییر آرام حالت چهره، توجه نوزاد را بیشتر جلب می‌کند.
۴. از اسباب‌بازی‌های مناسب استفاده کنید.
اسباب‌بازی‌های سیاه‌وسفید یا نورهای ملایم را به‌آرامی حرکت دهید؛ نه سریع و نه با نور شدید.
۵. صفحه‌نمایش را از او دور نگه دارید.
نورهای شدید و صفحه‌نمایش تلفن همراه یا تلویزیون، محرک مناسبی برای چشم و مغز نوزاد نیستند و بهتر است در ماه‌های نخست زندگی از آن‌ها استفاده نشود.ز نوزاد نیستند.
❝
صورت شما، بهترین اسباب‌بازی دنیا و مؤثرترین محرک دیداری برای چشم‌های نوزاد است.
هر بار که نوزاد با نگاهش صورت شما را دنبال می‌کند، مغزش در حال ساختن مسیرهای تازه‌ای برای دیدن، تمرکز کردن و ارتباط گرفتن با دنیای اطراف است.
«گاهی مؤثرترین اسباب‌بازی کودک، فقط لبخند و نگاه پدر و مادر است.»
🌼 جمع‌بندی مربا
در ماه‌های نخست زندگی، چهره پدر و مادر مهم‌ترین محرک دیداری نوزاد است. نگاه کردن به صورت شما، دنبال کردن حرکت‌ها، لبخندها و شنیدن صدایتان، هم‌زمان بینایی، توجه، ارتباط اجتماعی و رشد مغز او را تقویت می‌کند. هیچ اسباب‌بازی‌ای در این سن، جای ارتباط چهره‌به‌چهره با والدین را نمی‌گیرد.
📚 منابع
فیلیپ رایس، روانشناسی رشد، ص۱۴۱.
اتکینسون و همکاران، زمینه روانشناسی هیلگارد، ص۱۰۶